SOCIOLOGY OF CULTURE

 Dr Mentis Constantinos, Hellenic Open University

ΔΡ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΣ ΣΠ. ΜΕΝΤΗΣ

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΌ ΑΝ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΉΜΙΟ / ΕΑΠ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

2007-2008

ΔΡ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΣ ΣΠ. ΜΈΝΤΗΣ

Πανεπιστημιακός

Δρ. Μέντης Κων/νος, (2008). «Κοινωνιολογία του Πολιτισμού», στο:  Οικονομικές δραστηριότητες, Κοινωνιολογικές εξελίξεις και Πολιτισμική Ναυτική Ιστορία του Ελληνικού Πολιτισμού της Ν. Πελοποννήσου- Οικονομική  και Πολιτισμική  Κοινωνιολογία,   Εκδόσεις Σμιγοπέλαγου, Πειραιάς, σελ. 32-35

 ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
 
 
2.1. Η ΚΟΙΝΩΝΙΟΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ


Ο Πολιτισμός και η πολιτισμικότητα δύναται να
κατανοηθεί ως δομικό υλικό των κοινωνικών
φαινομένων και της κοινωνικο-οικονομικής
διάρθρωσης και ως διευρυμένο πλαίσιο της
κοινωνικής αναφοράς.

Γενικά ο πολιτισμός μπορεί να προσδιοριστεί σαν το
σύνολο των υλικών και πνευματικών αξιών που
δημιουργήθηκαν στην μακραίωνη ανθρώπινη ιστορική
πορεία.
Οι εννοιολογικές σηματοδοτήσεις των όρων
πολιτισμός και κουλτούρα συνυφαίνονται άρρηκτα με
την εννοιολογική οριοθέτηση της κοινωνίας διότι ο
πολιτισμός προσδιορίζει τις κοινωνικές σχέσεις και
αξίες, διαμορφώνει τους θεσμούς, το υλικό περιβάλλον
και την αισθητική και επιδρά σ’ ένα καθολικό
σύστημα σκέψης και αντίληψης.



2.1.1. Οι Κοινωνικές Ζώνες του πολιτισμού


Σύμφωνα με τον Raymond Williams η λέξη
κουλτούρα σήμερα σημαίνει: “το σύνολο των τεχνών”,
“σύστημα σημασιών και αξιών” ή “τρόπος ζωής”.
Ο Άγγλος ανθρωπολόγος Ε. Ταίηλορ (1832-1917)
ενέταξε την έννοια της κουλτούρας στον γενικότερο
όρο του πολιτισμού.

Η Κοινωνική ανθρωπολογία διερευνά τον πολιτισμό
ως το πλέγμα των κοινωνικών σχέσεων στα πλαίσια
της κοινωνικής δόμησης, κατέρριψε τον μύθο της
φυλετικής ανωτερότητας και σε μεγάλο βαθμό
επικαλύπτεται από το επιστημονικό αντικείμενο της
κοινωνιολογίας.
Σ' αυτή την περίπτωση ο πολιτισμός ξεπερνά το
επίπεδο της ολικής κοινωνίας και αποτελεί
χαρακτηριστικό γνώρισμα μιας ευρύτερης
γεωπολιτισμικής περιοχής.


Ο Μαρσέλ Μώς είχε ήδη παρατηρήσει ότι το
φαινόμενο του πολιτισμού είναι από τη φύση του
φαινόμενο υπερεθνικό και ότι αποτελεί κοινό για
πολλές κoινωνίες που έχουν το ίδιο ιστορικό
παρελθόν…. 

Ο Μέλβιλ Χέρσκοβιτς, υποστηρίζει ότι
το γεγονός αυτό διαφέρει από τη ζώνη πολιτισμού,
αυτήν «που υπάρχει στη σκέψη του επιστήμονος και
που δεν έχει σχεδόν καμία σημασία για όσους
κατοικούν σ' αυτή» ."
Η ζώνη πολιτισμού δεν αποτελεί ένα κοινωνικό
άθροισμα με συνείδηση του εαυτού του. Τα μέλη
μιας δοσμένης κοινωνίας είναι τόσο πολύ δεμένα με
τις παραδόσεις τους, ώστε δεν μπορούν να δουν
τίποτε άλλο εκτός από τις διαφορές που τους
χωρίζουν με τους γείτονές τους. Η ζώνη πολιτισμού,
λοιπόν, δεν μπορεί να είναι παρά μια θεωρητική
έννοια που με μέσο αυτήν ο ανθρωπολόγος επιλέγει
τα δεδομένα του και σταθμίζει την περιοχή
επιδράσεως ενός πολιτισμού σε μια ήπειρο ή σε ένα
νησί (André Akoun, 1988 p. 393).


Ο Φερνάν Μπρωντέλ, ακολουθώντας τη γραμμή
πλεύσεως του Μ. Μως, μας δίνει τα κριτήρια με
βάση τα οποία μπορεί Koινωνικo-ιστορικά να
προσδιοριστεί ο πολιτισμός.«Είναι το κανονικό
άθροισμα, η συχνότητα ορισμένων
χαρακτηριστικών, η πανταχού παρουσία τωv
χαρακτηριστικών αυτών μέσα στα όρια μιας
συγκεκριμένης περιοχής, που αποτελούν τα πρώτα
σημάδια κάποιας πολιτισμικής συνεκτικότητας.

Αν σ' αυτήν τη συνεκτικότητα - πού παρουσιάζεται
μέσα στον χώρο - προστεθεί και η διάρκεια μέσα
στον χρόνο, τότε ονομάζω πολιτισμό το σύνολο, το
«όλο» αυτού του ευρετηρίου. Αυτό το «όλο» είναι η
«μορφή» του πολιτισμού που αναφέραμε». Αυτή η
πολιτισμική ζώνη είναι ταυτόχρονα και γεωγραφική
ζώνη. Και μια τέτοια γεωγραφική ζώνη μπορεί να
είναι τεράστια (André Akoun, 1988 p. 394-5).


Σήμερα η κοινωνιολογία του Πολιτισμού μελετά την
επιρροή του πολιτισμού στην ατομική και κοινωνική
δράση, τον αυτονομημένο ή μη ρόλο του πολιτισμού
σε σχέση με τον κοινωνικό χώρο και την έννοια του
πολιτισμού ως κοινωνική αναπαράσταση.

Ο Emil Durkheim, ο Max Weber κ.ά. επηρέασαν
την κοινωνιολογική προσέγγιση του πολιτισμού.